آزادسازي ارزهاي بلوكهشده و فرصت عظيم جذب سرمايهگذاري خارجي
سيدعباس عراقچي در يكي از تازهترين صحبتهاي خود به اهميت آزادسازي پولهاي بلوكهشده ايران توسط آمريكا اشاره كرد. اين پولها كه در كشورهاي مختلفي مسدود شدهاند، سالهاست بازگشت به اقتصاد ايران را به يك مسئله حياتي تبديل كرده است.هرچند آزادسازي اين منابع ارزي ميتواند تأثير موقتي بر تورم، نرخ ارز و واردات داشته باشد، اما اين سؤال مهم مطرح ميشود: آيا اولويت مذاكرات اقتصادي بايد با آزادسازي پولهاي بلوكهشده شروع شود؟ در واقع، گستره و مقياس اين منابع در مقايسه با امكانات جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي ناچيز است.
آمارهاي موجود از پولهاي بلوكهشده و مقايسه با سرمايهگذاري مستقيم خارجي در منطقه
تقدير ميزان ارز مسدودشده ايران در كشورهاي مختلف مابين ۶۰ تا ۱۰۰ ميليارد دلار برآورد ميشود. حتي اگر اين ميزان را بهطور كامل و بهصورت فوري وارد اقتصاد كنيم، تأثير آن در مقابل فرصتهاي جذب سرمايه مستقيم خارجي ناچيز خواهد بود.
براي مقايسه، تركيه در سال ۲۰۲۲ موفق شد بيش از ۵۵ ميليارد دلار سرمايه مستقيم خارجي جذب كند، كه حدود ۵ درصد از توليد ناخالص ملي اين كشور را شامل ميشد. دبي نيز به اعلام منابع انگليسي، بيش از ۴۰ ميليارد دلار سرمايه خارجي جذب كرد. حال ايران، با در نظر گرفتن پتانسيل جغرافيايي و اقتصادي، ميتواند بهمراتب بيشتر از اين جذب كند.
چرايي كماهميت بودن پولهاي بلوكهشده در مقايسه با سرمايهگذاري خارجي
كل منابع بلوكهشده ايران معادل چند پروژه سرمايهگذاري خارجي در كشورهاي همسايه مانند تركيه و امارات است. براي نمونه، پروژههاي زيربنايي و لجستيكي در دبي كه با كمك سرمايهگذاري خارجي اجرا ميشوند، در كمتر از يك سال بازدهي ايجاد ميكنند. ايران بهجاي تمركز بر بازگرداندن منابع بلوكهشده، بايد روي جذاب كردن فضاي سرمايهگذاري تمركز كند.
طبق برآوردهاي موسسات جهاني، اگر ايران بتواند با كاهش تنشهاي بينالمللي و اصلاح ساختار مديريتي به ثبات اقتصادي برسد، سالانه ميتواند بيش از ۵۰ ميليارد دلار سرمايه خارجي جذب كند. اين رقم معادل تمامي ارزهاي بلوكهشده اما بهصورت پايدار و طولانيمدت است.
جهتگيري مذاكرات به سمت سرمايهگذاري مستقيم خارجي
برخلاف نظر فراواني كه آزادسازي پولهاي بلوكهشده را اولويت ميدانند، بهتر است مذاكرات به سمت ايجاد چشمانداز بلندمدت براي جذب سرمايههاي خارجي سوق داده شود. در اين رويكرد:
• انتقال فناوري: سرمايههاي خارجي با خود تكنولوژيهاي نوين به همراه ميآورند كه به بهرهوري و رشد اقتصادي پايدار كمك ميكند.
• اشتغالزايي: سرمايهگذاريهاي خارجي ميتوانند با ايجاد پروژههاي عمراني و صنعتي گسترده، بيكاري را كاهش دهند.
• رشد پايدار: تزريق سرمايههاي جديد در پروژههاي زيرساختي و توليدي به توسعه اقتصاد پايدار كمك خواهد كرد.
آزادسازي ارزهاي بلوكهشده ميتواند بهعنوان يكي از مراحل اوليه مفيد باشد، اما نبايد آن را بهعنوان اصليترين هدف قرار داد. ايران نيازمند تغيير استراتژي به سمت جذب سرمايه خارجي است. مذاكره بايد از نقطهاي شروع شود كه به توسعه پايدار اقتصادي منجر شود، نه تنها مسكنهاي موقتي.
در نهايت، اگر بتوانيم سرمايهگذاريهايي به اندازه تركيه يا امارات را به كشور جذب كنيم، تأثير آن بهمراتب فراتر از آزادسازي منابع محدود ارزي خواهد بود. اين تغيير جهت، نيازمند سياستگذاريهاي شفاف، كاهش تنشها و تقويت زيرساختهاي جذب سرمايه است.
برچسب:
